Dozwolony użytek utworów chronionych

Ustawa o ochronie praw autorskich przewiduje sytuację, w której utwór chroniony prawem może być wykorzystywany. Ustawa mówi o dozwolonym użytku osobistym i publicznym. Ustawa w pewnych przypadkach pozwala na korzystanie z utworu bez zgody autora.

Rozdział trzeci ustawy o ochronie praw autorskich jest dość rozległy i szczegółowo opisuje pola eksploatacji, na których możemy korzystać z utworu. Ustawa ta daje między innymi prawo do cytatu, przedruku, rozpowszechniania. Biblioteki mają pewne przywileje, istnieją one również dla osób, które wykorzystują utwór dla dobra osób niepełnosprawnych, czy w celach naukowych.

Dozwolony użytek pozwala wykorzystywać utwory chronione zarówno na użytek osobisty, jak i publiczny, jednak z zastrzeżeniem, że korzystanie ma się odbywać zgodnie z przeznaczeniem utworu, nie godząc tym samym w interesy autora. Taka eksploatacja może być odpłatna lub nieodpłatna. Ustawa jasno definiuje sytuacje, w których takie korzystanie będzie nieodpłatne:

Art. 31.

Wolno nieodpłatnie wykonywać publicznie rozpowszechnione utwory podczas ceremonii religijnych, imprez szkolnych i akademickich lub oficjalnych uroczystości państwowych, jeżeli nie łączy się z tym osiąganie pośrednio lub bezpośrednio korzyści majątkowych i artyści wykonawcy nie otrzymują wynagrodzenia, z wyłączeniem imprez reklamowych, promocyjnych lub wyborczych.

W każdym innym przypadku korzystanie będzie wiązało się z zapłatą dla twórcy. Przykładem będzie zamieszczanie cytatów w książkach, służących celom dydaktycznym. Jest to jeden z rodzajów właśnie dozwolonego użytku publicznego.

A co z osobistym użytkiem?

Osoby fizyczne mają prawo do korzystania z utworów rozpowszechnionych na własny użytek. Własny użytek oznacza, że mogę przeczytać książkę – ba! Nawet ją skopiować, ale nie rozpowszechniać dalej, za pomocą sprzedaży wielokrotnej kopii, czerpiąc z tego zyski.

Warto jednak pamiętać, że termin „dozwolony użytek utworu chronionego” odnosi się jedynie do treści już rozpowszechnionych.

red. nacz. Daniel Szymański
www.BiznesGazeta.pl